องค์การสหประชาชาติส่งสัญญาณเตือนครั้งสำคัญ โลกกำลังหมดโอกาสควบคุมอุณหภูมิไม่ให้เพิ่มขึ้นเกิน 1.5 องศาเซลเซียส หลังนานาประเทศล้มเหลวในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามเป้าหมาย พร้อมเรียกร้องให้ทั่วโลกเร่งลดการปล่อยก๊าซลง 18% ภายในปี 2030 เพื่อจำกัดความรุนแรงของภาวะโลกร้อน และป้องกันไม่ให้วิกฤตสภาพภูมิอากาศลุกลามจนยากจะรับมือ

 

โครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ หรือ UNEP เปิดเผยรายงานฉบับใหม่เกี่ยวกับช่องว่างการปล่อยก๊าซเรือนกระจก หรือ Emissions Gap Report 2026 เมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2026 โดยเตือนว่า ประชาคมโลกจำเป็นต้องเร่งลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลงเกือบ 1 ใน 5 ภายในระยะเวลาเพียง 4 ปีข้างหน้า และต้องลดลงเกือบครึ่งหนึ่งภายในทศวรรษหน้า เพื่อหลีกเลี่ยงไม่ให้อุณหภูมิโลกเพิ่มสูงเกินเป้าหมายด้านสภาพภูมิอากาศไปอย่างรุนแรง

 

รายงานระบุว่า โอกาสที่จะรักษาอุณหภูมิโลกไม่ให้เพิ่มขึ้นเกิน 1.5 องศาเซลเซียส เมื่อเทียบกับยุคก่อนอุตสาหกรรม ตามเป้าหมายหลักของข้อตกลงปารีส ได้ปิดลงแล้วในทางปฏิบัติ เนื่องจากหลายประเทศไม่สามารถเปลี่ยนคำมั่นสัญญาระยะยาวให้กลายเป็นมาตรการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เห็นผลได้จริงในระยะสั้น

 

อย่างไรก็ตาม แม้โลกอาจหลีกเลี่ยงการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิเกิน 1.5 องศาเซลเซียสไม่ได้อีกต่อไป แต่นักวิทยาศาสตร์ยังเชื่อว่า มนุษยชาติสามารถจำกัดระดับและระยะเวลาที่อุณหภูมิสูงเกินเป้าหมาย หรือที่เรียกว่า Overshoot เพื่อป้องกันไม่ให้ผลกระทบจากภาวะโลกร้อนทวีความรุนแรงไปมากกว่านี้ได้

 

ข้อมูลจาก UNEP พบว่า ปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั่วโลกในปี 2025 อยู่ในระดับใกล้เคียงกับปี 2024 ซึ่งอาจสะท้อนให้เห็นแนวโน้มการชะลอตัวของการปล่อยก๊าซ แต่ผู้เชี่ยวชาญยังไม่กล้ายืนยันว่าโลกได้ผ่านจุดสูงสุดของการปล่อยก๊าซเรือนกระจกแล้ว เนื่องจากสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์ที่ไม่แน่นอน และการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลที่ยังคงอยู่ในระดับสูง แม้ว่าพลังงานหมุนเวียนจะขยายตัวอย่างรวดเร็วก็ตาม

 

สรุปข่าว

 

โลกกำลังเผชิญจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญของวิกฤตสภาพภูมิอากาศ หลังสหประชาชาติยอมรับว่า โอกาสควบคุมอุณหภูมิโลกไม่ให้สูงเกิน 1.5 องศาเซลเซียสแทบหมดลงแล้ว พร้อมส่งสัญญาณเตือนว่า มนุษยชาติเหลือเวลาเพียง 4 ปี ในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกให้ได้ 18% ก่อนที่ภาวะโลกร้อนจะทวีความรุนแรง และผลักโลกเข้าใกล้จุดเปลี่ยนทางสภาพภูมิอากาศที่อาจไม่สามารถย้อนกลับได้

 

UNEP ประเมินว่า หากทั่วโลกสามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลง 18% ภายในปี 2030 และลดลงอย่างต่อเนื่องในทศวรรษถัดไป ก็จะมีโอกาสจำกัดอุณหภูมิโลกไม่ให้เพิ่มสูงเกินประมาณ 1.7 องศาเซลเซียสจากยุคก่อนอุตสาหกรรมได้ แม้ระดับความร้อนดังกล่าวยังอาจทำให้เหตุการณ์สภาพอากาศสุดขั้ว เช่น คลื่นความร้อนรุนแรงที่เกิดขึ้นในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา กลายเป็นเหตุการณ์ที่เกิดบ่อยครั้งขึ้น แต่ก็ยังช่วยลดความเสี่ยงที่ภัยพิบัติทางสภาพภูมิอากาศจะทวีความรุนแรงไปจนเกินกว่าที่มนุษย์จะรับมือได้

 

“อิงเกอร์ แอนเดอร์เซน” ผู้อำนวยการบริหาร UNEP กล่าวว่า ตลอดหลายปีที่ผ่านมา นักวิทยาศาสตร์และองค์กรระหว่างประเทศเตือนรัฐบาลทั่วโลกมาโดยตลอดว่า เวลาสำหรับการแก้ไขวิกฤตโลกร้อนกำลังหมดลง และการรักษาเป้าหมาย 1.5 องศาเซลเซียส จำเป็นต้องอาศัยความพยายามครั้งใหญ่จากทุกประเทศ แต่ความพยายามดังกล่าวกลับไม่เกิดขึ้นอย่างเพียงพอ

 

เธอยอมรับว่า โลกได้ปล่อยให้เวลาผ่านไปโดยไม่ได้ลงมือแก้ไขปัญหาอย่างจริงจัง จนหน้าต่างแห่งโอกาสในการควบคุมอุณหภูมิไม่ให้เกิน 1.5 องศาเซลเซียสปิดลงแล้ว แต่ย้ำว่านี่ไม่ใช่เวลาที่ประชาคมโลกควรยอมแพ้ เพราะยังสามารถลดความรุนแรงของการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิ และเร่งทำให้อุณหภูมิโลกกลับลงมาอยู่ต่ำกว่าเป้าหมายได้ในอนาคต

 

ขณะเดียวกัน รายงานยังชี้ให้เห็นถึงความท้าทายทางการเมืองระหว่างประเทศ โดยเฉพาะท่าทีของสหรัฐอเมริกา ภายใต้การนำของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ซึ่งถอนตัวจากความตกลงปารีส และมีแนวโน้มดำเนินนโยบายที่อาจทำให้การปล่อยก๊าซเรือนกระจกกลับมาเพิ่มขึ้น หลังจากที่สหรัฐฯ มีแนวโน้มลดการปล่อยก๊าซมาอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายปี

 

“บิลล์ แฮร์” ประธานเจ้าหน้าที่บริหารองค์กรวิจัย Climate Analytics ระบุว่า ทุกประเทศมีหน้าที่ร่วมกันในการแก้ไขวิกฤตสภาพภูมิอากาศ โดยเฉพาะประเทศผู้ผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิลรายใหญ่ เช่น สหรัฐอเมริกาและซาอุดีอาระเบีย ซึ่งมีสัดส่วนการผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิลรวมกันประมาณ 20-25% ของโลก จำเป็นต้องยอมรับข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์และเร่งเปลี่ยนผ่านพลังงาน แทนการใช้ประเด็นด้านสภาพภูมิอากาศเป็นเครื่องมือทางการเมือง

 

ความล้มเหลวในการดำเนินนโยบายยังสะท้อนผ่านการประชุม COP30 ที่ประเทศบราซิล เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2025 ซึ่งรัฐบาลทั่วโลกควรยื่นเป้าหมายใหม่ในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามความตกลงปารีส แต่คำมั่นสัญญาที่ประกาศออกมากลับไม่เพียงพอต่อการควบคุมภาวะโลกร้อน

 

UNEP ประเมินว่า แม้ทุกประเทศจะดำเนินการตามคำมั่นสัญญาล่าสุดได้ครบถ้วน อุณหภูมิโลกก็ยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นถึง 2.6 องศาเซลเซียสภายในศตวรรษนี้ แต่หากพิจารณาจากนโยบายที่บังคับใช้อยู่จริงในปัจจุบัน อุณหภูมิอาจเพิ่มสูงถึง 2.8 องศาเซลเซียส ซึ่งจะส่งผลกระทบรุนแรงต่อระบบนิเวศ ความมั่นคงทางอาหาร แหล่งน้ำ และการดำรงชีวิตของประชากรในหลายภูมิภาคทั่วโลก

 

ยิ่งไปกว่านั้น หากโลกยังคงปล่อยก๊าซเรือนกระจกในระดับปัจจุบันต่อไป ทุก ๆ 5 ปีจะทำให้แนวโน้มอุณหภูมิโลกในอนาคตเพิ่มขึ้นอีกประมาณ 0.1 องศาเซลเซียส ขณะที่นักวิทยาศาสตร์กังวลว่า การที่อุณหภูมิโลกสูงเกิน 1.5 องศาเซลเซียสมากขึ้น จะเพิ่มโอกาสที่ระบบภูมิอากาศโลกจะเข้าสู่จุดเปลี่ยนสำคัญ หรือ Climate Tipping Points ซึ่งอาจกระตุ้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ยากต่อการย้อนกลับ เช่น การละลายของพืดน้ำแข็งขนาดใหญ่และการเสื่อมโทรมของระบบนิเวศสำคัญ

 

โมฮาเหม็ด อาโดว์ ผู้อำนวยการองค์กร Power Shift Africa กล่าวว่า สิ่งที่น่าเศร้าคือ โลกมีเทคโนโลยีและทางออกสำหรับแก้ไขปัญหานี้อยู่แล้ว โดยเฉพาะพลังงานแสงอาทิตย์และพลังงานลมที่เติบโตเร็วกว่าที่เคยคาดการณ์ไว้ แต่รัฐบาลกลับยังไม่สามารถลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลได้รวดเร็วเพียงพอ สะท้อนให้เห็นว่าเทคโนโลยีกำลังก้าวหน้าเร็วกว่าความมุ่งมั่นทางการเมือง

 

อีกหนึ่งประเด็นที่น่ากังวลคือ ความล่าช้าในการจัดทำรายงานวิทยาศาสตร์ด้านสภาพภูมิอากาศของคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือ IPCC ซึ่งยังไม่สามารถกำหนดกรอบเวลาการเผยแพร่รายงานฉบับใหม่ให้ทันก่อนการประเมินความก้าวหน้าระดับโลก หรือ Global Stocktake ในปี 2028 ได้ ส่งผลให้รัฐบาลอาจขาดข้อมูลวิทยาศาสตร์ล่าสุดสำหรับใช้ประเมินความคืบหน้าในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

 

“โยฮัน ร็อกสตรอม” ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยผลกระทบจากสภาพภูมิอากาศพอตสดัม เตือนว่า ความล่าช้าของรายงานวิทยาศาสตร์ไม่ควรถูกใช้เป็นข้ออ้างในการเลื่อนมาตรการแก้ไขปัญหา เพราะหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่มีอยู่ในปัจจุบันชัดเจนเพียงพอแล้ว

 

เขาระบุว่า หากทุกประเทศดำเนินการตามคำมั่นสัญญาที่มีอยู่ ปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั่วโลกในปี 2035 จะยังสูงถึงประมาณ 50,000 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่าต่อปี ทั้งที่ควรลดลงให้ต่ำกว่า 35,000 ล้านตันต่อปี ดังนั้น ปัญหาสำคัญจึงไม่ใช่การขาดองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ แต่เป็นการขาดการลงมือปฏิบัติอย่างจริงจังจากฝ่ายการเมือง

 

นอกจากนี้ UNEP ยังเสนอให้ทั่วโลกเร่งลดการปล่อยก๊าซมีเทน ซึ่งเป็นก๊าซเรือนกระจกที่มีศักยภาพในการทำให้โลกร้อนสูงกว่าก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ราว 80 เท่าในช่วงเวลา 20 ปี โดยการลดก๊าซชนิดนี้อย่างรวดเร็วจะช่วยชะลอการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิโลกในระยะสั้น และช่วยซื้อเวลาให้ประชาคมโลกสามารถดำเนินมาตรการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกประเภทอื่น ๆ ได้มากขึ้น

 

ท้ายที่สุด รายงานของสหประชาชาติสะท้อนให้เห็นว่า โลกกำลังเข้าสู่ช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อที่สำคัญที่สุดครั้งหนึ่งของการรับมือวิกฤตสภาพภูมิอากาศ แม้โอกาสในการรักษาเป้าหมาย 1.5 องศาเซลเซียสจะลดน้อยลงจนแทบเป็นไปไม่ได้ แต่ทุกเศษเสี้ยวขององศาที่สามารถจำกัดไว้ได้ยังมีความหมายต่อชีวิตมนุษย์และระบบนิเวศทั่วโลก โดย 4 ปีนับจากนี้จะเป็นช่วงเวลาสำคัญที่รัฐบาลทุกประเทศต้องเปลี่ยนคำมั่นสัญญาให้กลายเป็นการลงมือทำอย่างเป็นรูปธรรม ก่อนที่ความเสียหายจากภาวะโลกร้อนจะรุนแรงยิ่งขึ้นจนยากต่อการฟื้นฟู

 

ที่มา tnnthailand

วันที่ 28 ตุลาคม 2569